Bilgilendirilmiş Onam Formu
Deprem Sonrası Psikolojik Etkilerin Azaltılmasına Yönelik
İnternet Tabanlı Rehber Destekli Müdahale Programı
BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM FORMU
Bu programı kullanmadan önce aşağıda belirtilen hususları dikkatlice okuyarak bilgilenmenizi beklemekteyiz:
- Bu program, “Deprem Sonrası Psikolojik Etkilerin Azaltılmasına Yönelik İnternet Tabanlı Rehber Destekli Müdahale Programının Geliştirilmesi ve Etkililiği” başlıklı TÜBİTAK 1001 Destek Programının 223K546 numaralı araştırma projesi kapsamında geliştirilmiş bir çevrimiçi kendi kendine yardım programıdır.
- Programın geliştirilmesi sürecinde proje ekibi olarak Anadolu Üniversitesi öğretim üyelerinden proje yürütücüsü Prof.Dr. Aydoğan Aykut Ceyhan, proje koordinatörü Dr. Öğr.Ü. Ömer Özer, araştırmacılar Prof.Dr. Esra Ceyhan, Doç.Dr. Yıldız Kurtyılmaz, ve Dr. Öğr. Ü. Ferhat Bayoğlu ile proje bursiyeri olarak görev yapan ruh sağlığı uzmanlarından Arş. Gör. Firdevs Öztürk (Uludağ Üni.), Arş.Gör. Simay Vapurlu Şimşek (Yeditepe Üni.), Klinik Piskolog Beyza Öztaylan (TED Üni.), Psikolog Bengisu Doğru ve Psikolojik Danışman Ali Yılmaz görev almışlardır.
- Program, ülkemizde çok büyük bir bölgeyi etkileyen ve 2023 Kahramanmaraş depremleri olarak adlandırılan şiddetli depremler sonrasında biz ruh sağlığı alanında çalışan bilim insanlarının bir sorumluluğu olarak hazırlanmıştır.
- Program, program geliştirme süreçleri izlenerek geliştirilmitir. Bu kapsamda, Kahramanmaraş, Hatay, Osmaniye ve Gaziantep illerini içeren deprem bölgesinde 2025 yılı Ekim ve Kasım ayları içerisinde iki saha çalışması gerçekleştirilmiştir. Bu saha çalışmalarında doğrudan depremden etkilenen toplam 86 yetişkin birey ile yüz yüze görüşme gerçekleştirilmiş ve bu görüşmelerin analizleri bağlamında mevcut programın içeriği hazırlanmıştır.
- Programın amacı, çevrimiçi kendi kendine yardım içeriği ile depremden etkilenen bireylerin deprem sonrası yaşadıkları psikolojik etkilerin azaltılmasına yöneliktir. Bu kapsamda programın siz depremden etkilenen bireylerin depremin psikolojik etkilerinin farkında olmanızı ve bu etkiler ile etkili bir biçimde baş etmenizi ve güçlenmenizi sağlamaya odaklanan, psikolojik destek ve yardım etme amaçlı bir program olduğunu bilmenizi isteriz.
- Program içeriği sizler için geliştirici, destekleyici, önleyici, koruyucu, bilgilendirici ve bunları yaşamınızda deneyimleme işlevine sahiptir. Bu bağlamda, programın profesyonel bir psikolojik yardım hizmeti verme / sağlama amacı taşımadığını, yüz yüze psikolojik yardım hizmeti yerine geçmediğini bilmenizi de isteriz.
- Program, deprem yaşantısı geçirmiş ve halen herhangi bir profesyonel psikolojik yardım ve destek almamakta olan siz yetişkin bireylere yöneliktir.
- Programdan elde edeceğiniz destek ve yardımın siz kullanıcıların size verilen içeriği etkili biçimde bir kullanım biçiminize bağlı olduğunu bilmenizi isteriz.
- Programda, öncelikle siz kullanıcıları tanımak ve ihtiyaçlarınızı bilmek istiyoruz. Bunun içinde,
- ilk olarak profil bilgilerinizde email, yaş, cinsiyet, yaşadığınız şehir bilgilerini ve psikolojik yardım alma bilgilerinizi istiyoruz.
- sonrasında programın başlangıç kısmında sizleri tanımak ve depremin sizin üzerindeki psikolojik etkilerini anlamak için bazı bireyi tanıma ölçme araçlarını (belirti listesi, depresyon-kaygı ölçeği, ego sağlamlığı ölçeği, travma sonrası düzeyini belirleme ölçeği) doldurmanızı istiyoruz.
- programın ilk modülü olan başlangıç modülü içerisinde de deprem yaşantılarını açısından sizleri tanımaya yönelik sorulardan oluşan bilgi formunu / anketini tamamlamanızı istiyoruz.
- ayrıca program içeriğini deneyimlemeniz için kendi kendine yardım programının bir gereği olarak sizin yaşantılarınızı betimlemeye, gözden geçirmeye ve uygulamaya yönelik sorulara, etkinliklere, çalışmalara yer veriyoruz. Bunun içinde sizlerden gerekli yerlerde duygularınızı, düşüncelerinizi, davranışlarınızı / eylemlerinizi ve deneyimlerinizi yazmanızı veya işaretlemenizi istiyoruz.
- yine, programın her modül bitiminde bir mini test bulunmaktadır. Bu mini test ile sizin ve rehberin modül içeriğinden ne kadar yararlandığınız konusunda bir geri bildirim elde etmesini amaçlıyoruz.
- Programı tümüyle bitirmeniz sonrasında ilk başta doldurduğunuz ölçme araçlarını bir kez daha doldurmanızı da istiyoruz. Bu ölçekleri tamamlamanız bizim açımızdan önemlidir. Çünkü programın sizler için ne kadar etkili olduğunu merak ediyoruz ve bu programın ve sistemin kullanılabilirliğini anlamak ve kullanılabilirliğini daha da geliştirmeyi önemsiyoruz. Bu konuda sizlerin dönütleri bizlere ışık tutacağını bilmenizi isteriz. Ayrıca, programın bitimini takip eden süreçte programın kazanımlarını ne kadar yaşamınızda deneyimlediğinizi anlamak için geri bildirimlerinizi almak üzere sizler ile yeniden iletişim kurabileceğimizi, ölçme araçlarını yeniden doldurmanızı isteyebileceğimizi de bilmenizi isteriz. Bunun nedeni, programın zaman içerisindeki sizlere ne gibi katkılar sağladığını merak etmemiz nedeni iledir. Bu konuda bizlere sağlayacağınız katkılar için şimdiden teşekkürler…
- Söz edilen ölçme araçlarına yer vermemizin ve program içeriğindeki yanıtlarınızı gözden geçirmemizin temel nedeni öncelikle sizleri tanımak ve anlamak ve yönlendirmektir. Çünkü program rehber destekli bir çevrimiçi kendi kendine yardım programıdır. Bu kapsamda sizlere program başından programı tamamlamanıza kadar geçen süreçte bir uzman rehber eşlik etmektedir. Bu rehberin görevi sizlere bir profesyonel psikolojik yardım sağlamaktan ziyade sizlere program içeriğinin kullanımı hakkında bilgilendirmek, program modüllerinin her birinin sonrasında bir yazılı geri bildirim sağlamak amacı taşımaktadır. Gerektiğinde programın mesajlaşma kısmından rehber ile mesajlaşabileceksiniz.
- Program kapsamında sizlerden toplanan veriler, ayrıca deprem yaşantısı geçiren bireylerin yaşantılarını yakından tanımak ve onlara etkili bu tür programlar hazırlamak, mevcut programın etkililik analizlerini ve içeriğini zenginleştirici/geliştirici çalışmalar yapmak, programın kullanımının iyileştirilmesini sağlamak ve yapılabilecek bilimsel amaçlı yayın faaliyetlerinde yararlanılmak üzere kullanılabilecektir. Bu tür amaçlar ile verilerin kullanımı sözkonusu olduğunda ise bunun bilimsel amaçlı olacağını, herhangi bir kimlik bilgisini ve sizin bireysel yanıtlarınızı içermeyeceği, tüm kullanıcıların yanıtlarının analizlerinden çıkan sonuçları içereceğini, bunun dışında herhangi bir veri kullanımı içermeyeceğini bilmenizi isteriz.
- Programın kullanımı kapsamında tüm süreçler gizlilik içermektedir ve verileriniz sadece program sorumlusu ve uzman rehber tarafından erişime açıktır. Bu kapsamda tüm verilerin gizliliğine ve kişisel verilerin kullanımına önem verdiğimizi, buna uygun hareket ettiğimizi ve verileri koruduğumuzu ve bu konuda sizlere söz verdiğimizi de bilmenizi isteriz.
- Programda bir başlangıç, beş ana ve bir kapanış modülü bulunmaktadır. Bu modüllerde kendi içerisinde farklılaşan biçimde üç-dört oturuma sahiptir. Sizlerden sırasıyla bu modüllerin içerisindeki oturumları sırasıyla tamamlamanız istenmektedir.
- Modül oturumlarının içeriği değişmekle birlikte oturumlarda kısa kısa bilgiler, doldurmanız için işaretleme listeleri, çizelgeler, grafikler, kısa animasyonlar, seslendirmeler ve kısa kısa uzman/rehber videoları yer alacaktır. Sizlerden bunları dinlemeniz, gözden geçirmeniz ve gerektiğinde doldurmanız ve tamamlamanız istenecektir. Bunlar programdan daha etkili bir biçimde yararlanmanızı ve deneyimlemenizi sağlayacaktır.
- Programın kullanımı tamamen sizlerin gönüllüğüne dayanmaktadır. Programın kullanımı sürecinde/süreçlerinde herhangi bir sebepten rahatsızlık hissetmeniz durumunda, veya size rahatsızlık verebilecek herhangi bir açıklama, etkinlik, soru/talep olduğunu düşündüğünüzde, veya herhangi bir neden olmaksızın devam etmek istemediğinizde programın kullanımını sonlandırabilir ve programdan ayrılabilirsiniz. Programın kullanımından ayrılmanız durumunda rehberinizi bilgilendirmeniz bizim açımızdan son derece önemlidir. Çünkü bu geri bildirim hem programdan ayrıldığınızı bilmemiz hem de programın etkililiğini gözden geçirmemiz açısından gerekli olduğunu bilmenizi isteriz.
- Program ve programın kullanımı ile ilgili daha detaylı bilgilere programın web sayfasındaki “Nasıl Kullanır?” kısmından ulaşabilirsiniz. Ayrıca, her zaman sorularınız, görüş ve önerileriniz için bizlere programın iletişim kısmından, rehber mesajlaşma kısmından ve program web sayfasındaki iletişim kısmndaki e-maillerden ve telefondan rahatlıkla ulaşabileceğinizi bilmenizi isteriz.
- Son olarak, bu bilgilendirme metninin yer aldığı kısımdaki kutucuğu işaretlemeniz ile “yukarıda yer alan açıklamaları okuduğum, anladığım, bu programı tamamen kendi rızamla kullandığım, istediğim takdirde çalışmadan ayrılabileceğimi bildiğim ve verdiğim tüm bilgilerin bilimsel amaçlarla kullanılmasını kabul ettiğim” taahhütü içerdiğini bilminizi isteriz.
Bu gönüllü katılım formunu okumak ve bilgilenmek üzere zaman ayırdığınız için teşekkürler. Sizlere programın katkı sağlaması dileklerimizle…
e-PsikoDestek Deprem Programı Ekibi
Şimdi, hazırsanız programı kullanmaya başlayabilirsiniz.